CÀ PHÊ CÙNG TONY
Chia sẽ ebook : http://downloadsachmienphi.com/
Tham gia cộng đồng chia sẽ sách : Fanpage : https://www.facebook.com/downloadsachfree
Cộng đồng Google :http://bit.ly/downloadsach



Phần I:
Chuyện của Tony


Chuyện Tony ở Harvard
Đại hạc Ha Vợt nhé, không phải Ha Vớt như 1 số người nói đâu nha. Ai nói Ha Vớt, Tony không
có hài lòng. Chữ "Vợt" nghe nó có tính chất thể thao, còn Vớt nghe như đậu vớt, vớt vát, trục
vớt....Vậy nên ngoài biệt danh Tony Tèo, Tony Phân, có thể nói thêm Tony Ha Vợt. Nghe cường
tráng gì đâu.
Chuyện bắt đầu từ trung tuần tháng 8 năm 2007, giáo sư John Quelch, phó hiệu trưởng trường
kinh doanh Harvard Business School ( HBS) có đến VN. Ông này là cây cao bóng cả về lĩnh vực
thương hiệu. Ông thích thú với Nha Trang một cách đặc biệt ( chắc giống Yersin, vĩ nhân hay
thích Nha Trang). Tony cũng có đi tắm bể hôm ấy. Thấy Tây đang bơi thì bu lại rèn luyện tiếng
Anh. Tạt nước, lặn, cút, đắp lâu đài cát, búng tay tôm tép.... với ổng một hồi mới biết ổng là Prof
John Quelch. Bon chen cuối cùng Tony cũng có 1 cái danh thiếp của ổng. Thế rồi quên béng
mất, lúc đó VN đang sốt mọi thứ, từ đất đến vàng, chứng khoán, làm gì cũng có tiền. Vung tiền
ôm hết, Tony trở nên hết sức giàu có. Nghĩ mình đã bước 1 chân vào giới thượng lưu, chuẩn bị
mua siêu xe dzớt Hồ Ngạc Hòa rồi trên tay Cường Đô Loa. Sau đó đâu được hơn năm thì bong
bóng xẹp, Tony bị vứt chỏng chơ ra ngoài xã hội, nghèo khổ, rách rưới, tuy gương mặt hãy vẫn
còn thanh tú. Bất chấp suy thoái hay khủng hoảng, gương mặt anh ấy vẫn đẹp 1 cách rạng rỡ...
Biệt thự, siêu xe...dần dần bán hết, đến cái nhà trọ cũ kỹ cũng bị bà chủ vứt đồ ra đường, đuổi
đi. Trong đống đồ vứt đó, rơi ra cái danh thiếp của giáo sư John Quelch.
1 đêm mưa buồn lạnh lẽo, Tony bèn chong đèn lấy ipad gửi meo cho ổng, nói giờ con rảnh quá
hà, cho con qua hạc với. Đâu lúc sau ổng trả lời, nói ừa, qua hạc đi. Mình nói hẻm có tiền. Ổng
nói thôi qua hạc miễn phí đi, tiền bạc gì, mày khách sáo quá. Cái mình xách đít qua Ha Vợt hạc.
Khi vác mẹt qua bên đó hạc, thì mới thấy ủa trường này cũng đẹp và nổi tiếng. Chụp hình thôi
là chụp hình. Tỷ lệ vô hạc trường HBS là cao nhứt trong hệ thống các trường Ha Vợt, nhưng
cũng khoảng 14%. Bên Y hay Luật khó vô hơn. Các danh nhân từ cổ chí kim có nhiều, như ông
cựu TT Bush, ông Obama, hay ông tổng thơ ký LHQ bây giờ, cái ông gì người Hàn Quốc quên
tên òy. Rồi bảng vàng rồi đây sẽ có Tony Tèo...biết đâu được. Mình có hỏi ủa sao nhận tui vô rồi
cấp hạc bổng tàn phần cho tui vậy, ngoài ngoại hình ra, tui có gì khác xuất sắc chăng? Mấy cô
phòng đào tạo nói ai biết, thấy có thơ thầy hiệu phó nói nhận mày vô đi, tao tưởng mày bạn
của Bạc Qua Qua hay con ông tổng thống cái đảo quốc nào đó chớ. Cuối cùng thì mới biết là 1
ngày có hàng ngàn thư gửi sang xin hạc, nhưng toàn gửi phòng đào tạo hay bộ phận tuyển sinh,
chỉ có mỗi mình là gửi cho hiệu phó. Ổng rảnh quá, đọc thư xong reply luôn. Trong thư, thầy
nói mày viết sai chính tả hết trơn nhưng tao đoán ý thì hiểu. Viết dễ thương lắm Tony à. Không
biết mày ăn gì mà viết dễ thương quá.
Lúc qua, cô bé làm phòng giáo vụ hỏi mày muốn hạc cái gì. Mình nói đâu đưa menu cho tao lựa.

Lựa tới lựa lui một hồi mới chọn được chương trình chuyên tu tại chức văn bằng 2. Nói sẵn
tiện cho tao hạc luôn tiến sũy nha, vì tao đang lòm cái tiến sũy ở quê nhà nhưng hạc hẻm nổi vì
mấy thầy bên đó đang cãi nhau, bữa bắt định lượng, bữa bắt định tính, hệ Liên Xô và hệ Âu Mỹ
đối đầu nhau chan chát. "Làm sao có thể tốt cho cả hai?". Chỉ có Ưng Hoàng Phúc mới trả lời
được.
Lúc vào lớp, mình chẳng biết nói gì chỉ cười. Vì nghe có hiểu mẹ gì đâu. Lâu lâu đứng lên phát
biểu cả lớp cười bò. Rồi bắt đầu mọi người hâm mộ, nói ủa mày dân châu Á sao ăn nói sáng tạo
quá vậy, tao thấy tụi châu Á đứa nào cũng rất là stereotype. Thầy cô cũng bắt đầu hâm mộ, nói
thằng này nói chiện nghe vui và dễ thương quá nè. Mỗi lần Tony nói là SV cả lớp im lặng, vì
Tony nói là tao phát âm tiếng Anh theo 1 trường phái riêng, và có sở thích hay nuốt chữ,
swallow words, nên tụi mày phải tập trung hết sức, tao không nói lại 2 lần như thi Tóp Phô
đâu.
Rồi Tony cũng hay dọa nghỉ hạc. Ngày nào cũng mang kẹo dừa xuống phòng hành chính, ép ăn
rồi chọc ghẹo mấy chị rồi nói bóng gió xa xôi chuyện nghỉ hạc để trở thành tỷ phú, giống Bill
Gate và Mark Zuckerberg, cũng là cựu SV của trường nhưng hẻm có tốt nghiệp được. Nên mấy
thầy sợ hãi, bữa nào vào lớp cũng lụm cụm đi điểm danh ( mấy thầy trường HBS già lắm), cứ
thấy Tony ngồi 1 góc đang giũa móng tay, thì mới yên tâm giảng dạy. Mấy ổng nói, nếu cho
mày nghỉ, thế giới có thể có thêm 1 tỷ phú nữa, nhưng HBS hết vui. Các bạn người Ecuador hay
Chile gì đó cũng nói nếu Tony nghỉ hạc thì họ cũng bỏ hạc về nước. Cái thôi, mình hạc tiếp.
Mình hay vì mọi người. Bữa nay thầy Michael Porter nói mới biết, cả trường xưa nay có hàng
ngàn sinh viên bỏ hạc, nhưng chỉ có 2 tỷ phú, còn nhiêu đi móc bọc nylon hết rầu.
Chu cha, vậy thôi, hạc, hạc
Hạc, hạc nữa, hạc mữa.....
 


Tỉu sử của Tony
Ông Maslow đã vẽ ra cái tháp nhu cầu (Hierarchy of Need) của loài người. Đầu tiên là nhu cầu
sinh lý ( ăn- ngủ - x - y), và cao nhất là nhu cầu tự thể hiện (Self Actualisation), tức nhu cầu
khoe. Ông bà ta nói, tốt khoe, xấu che. Khoe chỉ diễn ra khi mình có mà xung quanh không có.
Ai cũng đi xe đạp thì có chiếc Dream thì phải dựng trước nhà. Ai cũng rách rưới thì khi có chiếc
áo mới, Tony sẽ mặc ra đứng đầu xóm cho cả làng bu lại coi. Xe hơi đắt đỏ như bây giờ thì
nhiều cậu choai choai gọi là vợ hai, 4h sáng đã ngủ dậy lau chùi đứng nhìn vô đó miết. Trong
từng giai đoạn thì người ta sẽ khoe khác nhau, mấy năm sau khi nhìn lại thấy buồn cười không
chịu được. Nếu bạn để ý báo chí trong những năm đầu thập niên 90, thì phần quảng cáo xí
nghiệp nào cũng có ông giám đốc ngồi trên bàn làm việc, đeo cà vạt, tay cầm cái điện thoại
bàn. Tony còn giữ cái ảnh chụp lúc 10 tuổi, mang dép nhựa và 1 tay mở cái tủ lạnh nhà người
bạn để chụp hình, ngồi coi sướng miết cả ngày.
Thật ra, đi nước ngoài mới thấy mấy ông Tây cũng khoe dã man. Họ khoe những hầm rượu
mấy trăm năm. Họ khoe những cuốn sách quý họ đọc được trong thư viện. Họ khoe về những
vùng đất họ đã đi qua, về những con người ở xứ sở tít mù nào đó họ đã đến khám chữa bệnh,
dạy học hay cứu trợ. Dân Á thì lại khoe tiền bạc và danh vọng. Trừ Nhật Bản là ít khoe, mấy
nước nghèo mới nổi lên khoe ác chiến lắm. Dân Trung Quốc, Indo, Thái Lan...., ở đâu người ta
cũng khoe xe Ben Lây Lé Xệt Lam Bo Ghi Ni. Ở Hà Nội, gặp đại gia là trước sau gì cũng nghe
“con xe” này con xe kia, biệt thự Trung Hòa Nhân Chính, đơn lập Hồ Tây. Đại gia miền Tây thì
thôi đeo vàng từ trên xuống dưới, nhà có nhiêu vàng lôi ra phủ hết trên người. Rồi nhiều buổi
họp lớp thực chất là dịp gặp nhau để khoe. Ai có gì khoe nấy, chủ yếu là của cải tài sản hay con
cái học trường điểm trường chuyên hay 1 trường danh tiếng nào đó ở bển. Chân dài + đại gia
=> đám cưới siêu xe, rước dâu dài cả phố, càng dài càng được xã hội nể.
Hòa trong không khí ấy, tối qua Tony thức cả đêm để quyết định khoe gì. Biệt thự chăng. Xe hơi
chăng. Thường quá. Hay khoe cái quần lót 2 tỷ ? Cũng thường quá. Thôi mình khoe bằng cấp đi,
những tấm bằng mà mình đã sưu tập, mua bán, năn nỉ, đạo văn, quay cóp...tức hẻm có cái liêm
sỉ nào mà mình không từ bỏ để có được.
Thế là cả đêm thực hiện chiến dịch truy tìm bằng cấp. Đầu tiên là bằng bé khỏe bé ngoan, rồi
bằng tiểu học, bằng cấp 2 cấp 3 đại học thạc sĩ tiến sĩ...ồ ạt được lau bụi ép nhựa, ngày mai sẽ
photo dán đầy nhà, đầy công ty, tặng các đối tác. Trường cấp 3 bình thường sẽ được sửa thành
trường chuyên nghe cho oách, nhưng đừng hỏi chuyên gì nghen. Bằng đại học tại chức chuyên

tu liên thông sẽ sửa thành hệ chính quy tập trung dài hạn, lớp cử nhân tài năng. Các bằng thạc
sĩ tiến sĩ mua mấy ngàn đô từ nước ngoài nữa. Cũng đừng có nói nước ta không ai là doanh
nhân nhé vì Tony đã nộp mấy triệu đăng ký vào câu lạc bộ doanh nhân rồi.
Hôm bữa đi từ thiện cho trại mồ côi nọ, sợ mấy bà sơ và các cháu ấy quên ơn nên Tony có bắt
ký xác nhận, và có bằng khen của xã nè. Đi từ thiện là phải có báo chí truyền hình đi theo quay
lên mới đi, thay vì tiền quảng cáo mấy chục triệu mà lên sóng được có mấy giây, tính ra thông
qua chương trình từ thiện vẫn hiệu quả. Có lần Tony đưa tiền mà mấy “ hoàn cảnh đáng
thương” cứ thấy máy quay phim lia tới mặt là cười, thế là cậu quay phim tới tát 2 bạt tai, thế là
“hoàn cảnh đáng thương” ấy khóc liền. Lúc đó chụp hình quay phim lật đật nhào vô, ghi rõ “
cảnh xúc động của người nghèo khi nhận tiền từ thiện từ doanh nhân Tony Trần Văn Tèo”.
Thấy tụi nó khóc mà Tony vui sướng gì đâu. Vô thăm bệnh nhân cũng giả đò ngồi xuống nắm
tay nắm chân, mắt không rời ống kính quay phim, xức dầu nước mắt ràn rụa. Nó mà hết quay
là phủi tay đứng dậy liền, sợ lây bệnh thấy mẹ.
Đang hý hửng “chương trình khoe xin được phép tiếp tục” thì đọc tin sét đánh. Người ta nói
mày học vậy thì có giàu có là bình thường. Phải ngược lại. Không học gì mà làm được người ta
mới nể. Bắt chước ông gì xuất bản cuốn " Từ cậu bé chăn trâu mồ côi thành tổng giám đốc"
hem? Nghe đồn bữa ra mắt cuốn sách này, ông ấy đã nhốt cha mẹ trong nhà trước đó mấy ngày
liền. Không phải bất hiếu mà là sợ báo chí phát hiện có cha có mẹ, hết nể. Hoặc phải nói bỏ học
nửa chừng, bỏ càng sớm càng tốt.
Bèn đốt hết bằng cấp. Lý lịch cuối cùng của Tony: lớp 3 nghỉ học ở nhà chăn trâu, chăn được 2
năm thì đi ở đợ, 2 năm sau bị chủ nhà quánh dữ quá, sợ bị quánh chết nên đi lên Sài gòn bốc
vác, được mấy năm thì bốc không nổi nữa nên đi biên giới Lạng Sơn làm đấm bóp, sau đó đi Mỹ
diện con nai (con lai), thành Việt Kiều. Về nước mở hãng phân Phượng Tím, chuẩn bị mua lại
chợ Bến Thành sơn sửa lại thành trung tâm thương mại Tony Plaza chỉ để bán phân và cá mắm
giải trí cho vui. Nói thêm, Phượng Tím là tập đoàn đa quốc gia khổng lồ có tới ....2 nhân viên,
trình độ như chủ. Trụ sở đặt đâu ta? Thôi quận 1 đi cho nó trung tâm.
Lao tâm khổ trí, vật vã mãi chỉ để người đời nó nể, để được nổi tiếng chút thôi mà.
Nể giùm tui cái....
 


Tôi ôm con sáo bé bỏng của tôi…*
Ba của Tony là một nạn nhân trong hàng triệu nạn nhân của một cuộc chiến khốc liệt nhất
trong lịch sử nhâ n loạ i, chien tranh Việ t Nam. Trong cá i lộ n xộ n và bi thương củ a cuộ c chien,
ba đã mất đi cả tuổi trẻ của mình. Một viên đạn lạc bay thẳng vào cột sống, bác sĩ Mỹ ở Sài Gòn
lúc đó nói thôi, về nhà coi gì ngon thì cho ăn hết đi, rồi không quá 6 tháng đâu. Nhưng kỳ lạ, cơ
the ba tiet ra 1 lớp nhay vâ y kı́n viê n đạ n, khien nó khô ng phá huỷ, chı̉ đau nhức dữ dộ i lú c trá i
gió trở trời. Tuy nhiê n, vı̀ viê n đạ n nam ngay cộ t song, hệ than kinh bị ton thương nê n ba trở
thành người tàn tật ở lứa tuổi 25, giai đoạn tuổi trẻ đẹp nhất của đời người.
Bù lạ i, trı́ tuệ ba khá minh man, trı́ nhớ tot, đẹ p trai hơn Tony gap chụ c lan. Bao nhiê u kien thức
trê n trời dưới đat đeu được ba truyen cho Tony mộ t cá ch hap dan, từ Tam Quoc đen Thủ y Hử,
vă n minh Phương Tâ y, cơ bả n tieng Anh và tieng Phá p, tı̀nh yê u và sự khá t khao khá m phá kien
thức nhâ n loạ i. Giữa lú c đat nước khó khă n và o đau thậ p niê n 80, rời Sà i Gò n ve quê ngoạ i, nhớ
lú c đó má Tony nuô i 4 chị em với đong lương giá o viê n củ a 1 cô giá o tieu họ c trường là ng, ba
khô ng dá m ă n cơm nhieu. Moi lan chı̉ ă n 1 ché n, và nó i tui tà n tậ t vậ y, ă n chı̉ đe song, có là m gı̀
ra tien đâ u mà ă n. Nê n chị Hai tinh ý, moi lan bới cơm thı̀ lè n thậ t chặ t, thậ t nhieu. Rù i mộ t lan
ba quyet định ve quê cũ , ve lạ i lộ Vò ng Cung, huyệ n Phong Đien, tı̉nh Can Thơ, nơi chô n nhau
cat ron, nơi lụ c bı̀nh dậ p denh trô i trê n dò ng sô ng Cá i Ră ng tı́m ngat moi chieu. Ba nó i, neu cứ
ở lại Ninh Hoà, thêm 1 miệng ăn gánh nặng cho mọi người tui thấy buồn lắm, tui thấy mình bất
lực, đẻ con ra mà khô ng cho nó sung sướng ngà y nà o. Mà thậ t ra, ba cũ ng quan quậ t chong gậ y
đi là m đủ thứ, từ ra xã dạ y bo tú c vă n hoá đen mó c đat là m noi, là m bep lò , là m may con thú
bang đat sé t xinh xinh cho Tony chơi, trong câ y trong vườn, từ sá ng đen chieu ở ngoà i nang mà
chang thay lú c nà o thở than. Mộ t thời oanh liệ t, mộ t họ c sinh cực giỏ i, mộ t thủ lı̃nh trường
Phan Thanh Giả n Can Thơ, từng ở biệ t thự có ho sen ngay trung tâ m Sà i Gò n, giờ trở thà nh 1
người đà n ô ng tà n tậ t, lam lũ ở mộ t chon thô n quê xa xô i, khô ng điệ n khô ng nước, ă n chang
bao giờ được no. Ba nó i, họ c sı̃ quan xong, ba chı̉ 1 lan đi thực tậ p ở U Minh, bị thương roi giả i
ngũ . Cuộ c chien bi thương khien cho moi gia đı̀nh người Việ t dù ở chien tuyen nà o, van có
người nam xuong. Những thanh niê n trẻ mă ng mười tá m đô i mươi ra trậ n, trước khi chet van
thong thiet gọ i cha gọ i mẹ , dù giọ ng bac giọ ng nam. Suot ngà n nă m, đat mẹ Việ t Nam và những
con chá u Lạ c Hong cứ phả i oan mı̀nh vı̀ loạ n lạ c, chia ly, mat má t…
Ba nó i, như câ u chuyệ n tá i ô ng mat ngựa, cá i may cá i rủ i nó đi với nhau. Hieu thời cuộ c nê n ba
vô cù ng lạ c quan với so phậ n. Có lan má đi dạ y ve tre, ba cò n mộ t tay chong gậ y, mộ t tay bưng
chậ u quan á o cả nhà đi giặ t, té lă n kenh ra giữa sâ n, bò bò quơ quà o lượm lạ i từng cá i quan cá i

á o vá đù m vá nı́u củ a may mẹ con, nhưng lạ i cười. Nụ cười mé o mó củ a mộ t người đà n ô ng
từng kiê u hã nh. Tony cò n nhớ cứ moi sá ng sớm, má dậ y sớm pha 4 bı̀nh nước, moi đứa mang
theo 1 bình để đến trường. Tony nói ủa sao nhà mình không có ăn sáng như nhà khác, chị Hai
nói mày mệt quá, uống nước cũng no bụng vậy. Cứ mỗi sáng thức dậy là cả nhà ngồi suy nghĩ
kiem gı̀ đe cho và o bụ ng bữa nay. Moi lan như the thı̀ ba lạ i ngoi buon, nó i ghé t cá i bao tử quá ,
cứ đó i bụ ng hoà i, nhieu lú c noi nó ng ba muon đậ p ná t đô i châ n tà n phe. Roi ba cũ ng lặ ng lẽ
nhı̀n theo dá ng nhỏ xı́u lon ton củ a Tony xá ch cá i thau đi mượn gạ o. Tony là chuyê n gia đi
mượn hay đi mua chịu đủ thứ, quen mặ t khap là ng khap xó m, vı̀ khô ng có mac cỡ như may chị,
tı́nh tı̀nh lạ i vui vẻ thả o mai, ai cũ ng vui khi gặ p. Xong cá i ve ngoi ghi lạ i trong so, chi tiet can
thậ n, như mượn dı̀ hai Trò n 2 lon gạ o, mượn cậ u nă m Được may đong, nợ nước mam ô ng Long,
nợ dau lửa bà Bả y...Cuoi thá ng má lã nh lương, Tony nó i đe con tı́nh cho, giả i bà i toá n trả ai
trước, ai trả sau, ai de chịu có the khat được. Nhỏ xı́u xiu nhưng lanh bat ớn, nê n sau nà y quả n
lý tài chính giỏi cũng nhờ vào những tháng năm ấy.
Hồi đó trong làng có nghề làm lá buông, một loại lá dài như lá cọ, phơi khô rồi xé sợi nhỏ, đan
thà nh giỏ xá ch. Cả nhà ai cũ ng phả i là m, trừ Tony được ngủ sớm vı̀ họ c trường chiê n trường
xà o, thá ng nà o cũ ng có 13 kg lú a củ a xã cho. Cứ đen đê m, may chị lớn họ c bà i xong thı̀ lậ p tức
ra bat tay ngoi đan lá ngay. Vừa là m vừa nó i chuyệ n trong là ng trong xã dưới á nh đè n dau leo
lé t đen khuya, Tony thı̀ đan được 2 cá i là bẻ tay bẻ châ n bẻ lưng nó i mỏ i. Nê n má cho đi chơi.
Ngày ấy, trẻ con thôn quê chẳng có thú vui gì. Đêm trăng sáng, các bạn tập trung quanh nhà,
hay ra đong chơi đủ trò tự nghı̃ ra. Cò n đê m trời toi, ă n cơm xong, Tony trả i tam chieu lê n đong
lá buô ng trê n sâ n được gom lạ i sau khi đã phơi khô , 2 cha con nam chơi trê n đó , nhı̀n lê n trê n
trời ngam triệ u triệ u ngô i sao lap lá nh. Ba hướng dan Tony phâ n biệ t cá c chò m sao, đâ y là sao
Đạ i Hù ng, kia là sao Thiê n Long, Thiê n Miê u, Sư Tử, Lạ p Khuyen…hı̀nh giong con gau, con mè o,
con chó …nê n có tê n gọ i vậ y. Hı̀nh ả nh vũ trụ bao la, mê nh mô ng thiê n hà khien Tony vô cù ng
thı́ch thú . Có bữa thay sao bă ng, ba nó i, cứ thay sao bă ng thı̀ mı̀nh cứ ước mơ, phả i nhanh thı̀
mới thành sự thật. Lần nào Tony cũng thì thầm ước là nhà mình có tiền để ăn sáng. Có lần,
Tony xỉu giữa lớp, cô giáo hỏi sao, Tony khai thiệt là không ăn sáng, thầy hiệu trưởng kêu má
lên mắng quá trời, nói sao nó có 13 kg lúa mà cô đem đi bán hết vậy. Má lúng túng cười trừ, nói
tui xin lỗi, để về nấu cháo cho cháu vào mỗi buổi sáng. Và ước mơ sao băng ấy đã thành sự
thật. Cứ mỗi sáng, Tony được 1 chén cháo trắng, và thấy ngon hơn bất cứ cao lương mĩ vị gì
trên đời.
Có lần Tony nhầm sao băng với máy bay. Thấy có đốm sáng di chuyển hoài mà không tắt, ba
nói đó là máy bay thương mại của mấy hãng hàng không nước ngoài bay qua Việt Nam đó con.

Như tụi Đại Hàn hay Nhật, nếu nó qua Băng Cốc thì sẽ bay ngang qua Nha Trang, rùi trả tiền
vù ng trời cho nước mı̀nh, nó bay cao lam, cả may câ y so nê n mı̀nh thay chı̉ là 1 đom sá ng thô i.
Tony nói thế bây giờ trên đó người ta làm gì nhỉ, ba nói giờ chắc là giờ ăn tối, các tiếp viên sẽ
đẩy xe đựng thức ăn ra, ai ăn gì thì ăn, uống gì thì uống. Rùi ba giải thích về ngành hàng không,
má y bay phả n lực khá c má y bay lê n thang ra sao, cat cá nh hạ cá nh the nà o. Ba nó i, sau nà y neu
họ c giỏ i, con sẽ được đi má y bay, thı́ch lam. Roi cũ ng có 1 lan thay sao bă ng, Tony ước mơ ba
het tậ t nguyen, 2 cha con lang thang khap nơi trê n the giới. Tony hỏ i chứ moi lan thay sao bă ng
thı̀ ba ước gı̀. Ba nó i, ba ước cho con lớn lê n thô ng minh khỏ e mạ nh, viet tiep ước mơ cò n dang
dở củ a ba. Cứ đê m đê m trê n chiec chieu ngoà i sâ n ay, 2 cha con nam ngước nhı̀n lê n trời, nó i
chuyệ n rı̀ ram. Giọ ng ba đeu đeu, nghe mộ t hoi thı̀ Tony ngủ mat tiê u, má ra sâ n am vô nhà , sợ
sương xuong lạ nh. Trong giac mơ củ a cậ u bé Tony lú c đó , chap chới những chiec má y bay lượn
lờ trê n bau trời, thậ t lung linh, thậ t đẹ p.
Cá i ngà y ba đò i mộ t hai ve lạ i quê nhà , má cả n dữ lam. Nó i ô ng ngoi khô ng mộ t cho cũ ng được,
chien tranh đã qua roi, nước mı̀nh thanh bı̀nh roi, nhieu đứa trẻ mat cha thı̀ đã đà nh, may đứa
con mình, tui muốn có đầy đủ cha mẹ để lớn lên bình thường. Nhà phải có âm có dương, có mặt
trăng mặt trời, chứ tui chỉ là 1 người mẹ, la mắng xoèn xoẹt thì cũng không dạy dỗ được nhiều.
Ba suy nghĩ nhiều nhưng cứ mỗi buổi ăn, xong chén cơm thứ nhất, mọi người nhìn nồi cơm
độn khoai và nói thôi no rồi, nhường người khác, lúc nào trong nồi cũng còn 1 chút nhưng
khô ng ai dá m ă n. Ngà y nà o cũ ng vậ y, chịu khô ng noi, nhâ n lú c má và may chị em đi họ c, ba viet
lạ i lá thư trê n bà n và ra đi. Trong thư nó i tui đi ve quê , nhờ anh em bạ n bè giú p đỡ, và i nă m rù i
quay lạ i, nhớ nau cơm đừng có bớt gạ o, phan củ a tui chia cho tụ i nhỏ ă n thê m chú t đı̉nh. Ba
chống gậy xuống ngã ba Trong bắt xe về Cần Thơ, trong túi không có 1 đồng nào. Ngồi ở vệ
đường ngoac miet, cả chụ c chiec đâ u có 1 chiec Quả ng Ngã i chịu dừng lạ i. Thay có mộ t người
tà n tậ t ngoi let giữa đường, bà chủ xe thay tộ i quá , cho đi, vừa khô ng ton tien vừa cho ă n cơm
no bụ ng. Ba ke thô i cũ ng hẻ m biet lay gı̀ đen ơn, bè n ngoi sá t cửa, thay xe dừng lạ i là mời khá ch
lê n xe phụ thang lơ, và pha trò nó i chuyệ n vui nê n trê n xe ai cũ ng cười nghiê ng ngả . Nê n giờ
moi lan và o Sà i Gò n chơi, ve lạ i quê , ba cứ đò i lay xe Quả ng Ngã i, dù giá vé cao hơn nhieu, cứ
tới Ninh Hò a thı̀ xuong. Và Tony cũ ng vậ y, thı́ch người Quả ng Ngã i và giọ ng nó i mien quê ay,
nê n cứ nó i họ c thà nh hạ c, vı̀ thay rat de thương…
Rù i đat nước mở cửa khi Tony và o cap 2, những nă m thá ng tuoi thơ khon khó tưởng đã phai
nhoà . Chieu nay ket thú c khoá họ c ở HBS, chia tay bạ n bè đủ mọ i quoc tịch, Tony đi bộ qua bê n
kia sô ng, định mua ı́t đo roi sau đó đó n taxi ra thang sâ n bay Logan ve nước. Lú c bă ng qua cau
Anderson Memorial, chợt thay 2 cha con người Mỹ, cậ u con khoả ng 3-4 tuoi ô m con gau bô ng

nhỏ , người cha trạ c tuoi Tony, cả hai đeu mặ c đo quan khă n rat kỹ, trời lạ nh vậ y mà van đi dạ o
chơi trê n bờ sô ng đay tuyet, bó ng cha con đo dà i. Bong dưng chợt nhớ câ u há t củ a nhạ c sı̃ Tran
Tien "tô i ô m con sá o, bé bỏ ng củ a tô i, lang thang theo cha, dọ c bờ sô ng trang xoá "*. Mới thay
trê n trá i đat nà y, đứa con bé bỏ ng nà o cũ ng hay lẽ o đẽ o theo cha, và tı̀nh phụ tử ở đâ u- cũ ng
đeu thiê ng liê ng và am á p.
Nang chieu nhuộ m và ng cả dò ng sô ng Charles, tuyet van dà y, hà ng câ y bê n đường đã rụ ng het
lá. Nhìn những miếng băng trôi bồng bềnh, chợt nghĩ đến lục bình tím ngắt trôi theo con nước
sô ng Tien sô ng Hậ u, nghı̃ ve thâ n phậ n những người mien Tâ y lưu lạ c khap nơi, nghı̃ ve những
nă m thá ng ba song ở mien Trung nhưng trong lò ng khô ng nguô i nhớ ve quê cũ . Nó i trong
bụng, nếu tối nay lên máy bay mà không ngủ được, Tony sẽ viết một bài về ba.
Tony viet bà i nà y khi đang ngoi trê n má y bay củ a Eva Air và trong lò ng ngon ngang cả m xú c.
Má y bay bay qua Nhậ t, rù i Đà i Loan, quá cả nh 1 tieng đong ho ở sâ n bay Đà o Nguyê n Đà i Bac
roi bay ve Tâ n Sơn Nhat. Và bâ y giờ, má y bay đang bay khô ng phậ n trê n lã nh tho củ a mả nh đat
hı̀nh chữ S. Nhı̀n qua mà n hı̀nh định vị vệ tinh, thay dưới mặ t đat là ký hiệ u củ a nú i đoi ruộ ng
vườn, xanh tham. Tự hỏ i hẻ m biet ở dưới, có 2 cha con nhà nà o quê thiệ t quê , nghè o thiệ t
nghè o, cứ đê m đê m trả i chieu nam ngoà i sâ n nhı̀n lê n trời ngam sao, ngam má y bay roi nó i
toàn chuyện xa xôi như tuổi thơ Tony không nữa.
 


Mùi kiệu
Tony Buổi Sáng: Mùa thi, Tony mong ước nếu bạn có nhà cửa ở thành phố, hãy giúp các bạn thí
sinh ở quê trọ vài ngày. Có thể tụi nó lóng ngóng, chưa quen với các tiện nghi thành phố, có thể
làm bẩn nhà, vỡ ly chén..nhưng đừng thế mà từ chối nhé
Hôm nay đi ngang qua chợ Bà Chiểu, ngó thấy mấy chị tiểu thương bày củ kiệu ra bán. Mới
thảng thốt chép miệng, mèn ơi, sắp tết rồi.
Dân miền Nam hay gọi tết nhứt, không biết chữ nhứt ở phía sau có phải là quan trọng nhứt hay
không, nhưng lòng ai cũng chộn rộn khi nghĩ về nó. Giống như người tây phương với lễ giáng
sinh và năm mới dương lịch vậy.
Nhớ ngày xưa còn ở với ba má, cứ cuối năm gần Tết là phụ má hong củ kiệu. Trời gần Tết hơi
lạnh, nắng cũng yếu ớt nên má hay biểu mày nhổ giò cao nhòng vậy thì để mấy củ kiệu lên mái
nhà coi, để dưới đất coi chừng chó hay gà đi ngang qua hất đổ hết.
Và trong tâm khảm tuổi thơ, mùi kiệu cay nồng chính là mùa giáp Tết. Ông già (cách gọi thân
thương cha mẹ của ở quê Tony là ông già, bà già) người Cần Thơ nên hay kêu bà già làm mấy
món miền Tây cho ổng nhâm nhi dịp Tết. Bà già cũng có mười mấy năm sống ở miền trong nên
hiểu ý liền, nhứt là món ruột già heo khìa. Thấy có ngon lành gì đâu, nhiều lúc còn mùi thúi thúi
nhưng ông già nhứt định khen ngon, ăn khí thế. Và củ kiệu cũng vậy, đắng nghét chứ có ngon
lành gì, nhưng mà thiếu nó, không khí Tết không còn nguyên vẹn nữa.
Hồi cả nhà đùm nhau từ Sài Gòn về quê ngoại sống, rời xa đô hội, má nói mấy đứa bây giờ cũng
phải ráng mà hòa nhập với dân ở đây. Vẫn một ngày đi học, một ngày lặn lội trên đồng. Nhưng
má bắt cố gắng giữ giọng nói và cách ăn uống của dân miền trong, má nói rồi tụi bây cũng sẽ về
lại Sài Gòn để phát triển, chứ ở miền Trung này, kiếm đồng tiền khó lắm. Về quê là một giai
đoạn tạm thời, ẩn nhẫn để vụt bay. Nhưng trong khó khăn, phải giữ khí phách của kẻ sĩ...
Nhưng lúc mình thi đại học, tự nhiên má đổi quyết định đột ngột, bắt thi vào cao đẳng sư phạm
Nha Trang ở gần nhà, xong về dạy học thế chỗ má trong trường, vì tao sắp hưu rồi. Lý do quan
trọng hơn là vô trỏng, tiền đâu học. Có lẽ linh cảm rằng cho nó vào lại Sài Gòn ít còn cơ hội gặp
nhau. Sự khó khăn về kinh tế và ích kỷ về tình cảm của người mẹ, đi ngược lại với những điều
giáo huấn từ bé, rằng làm đàn ông con trai trên đời, phải kinh bang tế thế, lấy tài năng giúp đời,
đừng suy nghĩ vụn vặt, ganh đua với con Năm thằng Mít trong làng, có giỏi thì ra ganh đua với
tụi dân thành phố - ba má hay căn dặn mấy chị em như vậy.
Nhưng dưới áp lực khủng khiếp của mình, má cũng gạt nước mắt, đồng ý cho vô lại Sài Gòn để
thi đại học. Còn 2 ngày nữa là thi rồi, mà không biết vô đó thì ở đâu. Má ngồi suy nghĩ một hồi,
nói thôi mày đạp xe chở tao qua nhà cô C đi, cô có em gái tên Dung ở Sài Gòn. Rồi mình đạp xe
chở má qua nhà cô C, bạn dạy chung trường. Mình đứng ở ngoài hàng rào, má vô nói gì đó một

hồi, rồi ra, nói cô C không chịu, nói cô Dung khó tánh lắm, từ chối cho số điện thoại. Nên đạp xe
chở má đi về, đầu óc miên man trên con đường làng quanh co thơm mùi rạ.
Vừa về, cả nhà ngồi suy nghĩ quan hệ với ai ở Sài Gòn, cái ba nói thôi vô hạ mình xin thằng H, là
chú em cùng cha khác mẹ với ba, giờ làm tổng giám đốc 1 công ty cực lớn ở quận 4, xin nó ở vài
bữa. Má nói chắc phải vậy thôi, rồi lấy hộp kem phấn ra trang điểm, nói thôi để má đưa đi. Rồi
thấy vào ngồi đếm tiền với chị Hai, rồi chị Hai nói có vài trăm ngàn như vầy, không đủ ở khách
sạn cho 2 mẹ con đâu nếu chú H từ chối. Mình ngồi nghe mà chết điếng trong lòng. Tự thấy sao
con đường học hành của mình gian truân quá, bạn bè cùng lớp đã vào hết trong đó để chuẩn bị
thi. Còn mình thì giờ này vẫn chưa biết có đi được hay không nữa. Mình buồn quá, lấy xe đạp đi
ra thị trấn, lang thang, vô định.
Thế rồi như là 1 định mệnh của sự may mắn, bạn Th. học cùng lớp tình cờ gặp mình, bạn cũng
chuẩn bị đi Sài Gòn,hay là mày đi cùng cho vui. Th rủ mình dù học 3 năm với nhau, 2 đứa chỉ
giao tiếp bình thường chứ không thân lắm. Bạn Th nói anh ruột bạn ấy có người quen ở trỏng,
có thể cho mình ở nhờ. Má đạp xe xuống nhà Th hỏi có thiệt không, rồi đồng ý cho đi. Tối đó
lên xe vô SG, lúc xuống ngã ba bắt xe, tự nhiên má móc trong túi ra 5 phân vàng, nói nhẫn cưới
gì đó, chưa bao giờ tiết lộ cho ai biết. Giờ thì đưa con đeo vô ngón út, đó tất cả gia tài của má
lúc đó. "Cái này má đưa con cầm, có chuyện gì thì cứ bán rồi ra bến xe miền Đông bắt xe về liền
nghen con. Làng mình năm nay chỉ có con học hết 12 thôi, thôi thì ráng thi cho tốt", má cầm
tay dặn dò. Xe chạy xa dần, mình vẫn thấy đôi tay khẳng khiu, đen nhẻm của má và mấy chị vẫy
vẫy. Chiều dần tối, cây cối hai bên đường heo hắt, quắt queo trong cái nóng mùa hè.
Cả đêm trên xe không ngủ, lần đầu tiên vào xa mà, ra đi khỏi Sài Gòn hồi có mấy tuổi nên có
nhớ gì đâu. Trong đầu mình tính toán lên nhiều phương án để tồn tại trong mấy ngày, nếu và
thì. Tài sản là mấy cuốn tập cong queo nhét trong lưng. Theo Th đến nhà chị G, thấy nhà chị
học sinh đến ở trọ đi thi đông quá, nên ngại, nói chị G thôi em đi qua nhà chú em ở. Cái mượn
xe đạp của anh Tài để đi tìm chú H, cái ba lô bé xíu quảy sau lưng. Ghé nhà chú H theo địa chỉ
trên 1 lá thư từ lâu lắm, bí mật ghi vô cuốn tập, ba má cũng không biết. Rồi mình gặp cô Út, em
chú H, ngồi kể lể lý lịch một hồi , chỉ mong là họ nghĩ máu mủ ruột thịt mà cho ở vài hôm đi thi.
Nhưng ông lánh mặt và kêu cô Út vào phòng, nói gì đó, rồi cô Út ra nói nhà cũng chật quá, thôi
con đi tìm chỗ khác trọ đi. Lúc mình đạp xe rời khỏi con hẻm nhà chú đường Hoàng Diệu, thấy
cô Út ra đứng đầu hẻm vẫy tay, nước mắt cô lăn dài, chắc cô cũng có chút tình máu mủ, chắc
cũng thấy tội nghiệp 1 thằng cao nhòng đen nhẻm đang tìm đường mưu sinh ở thành phố.
Mình ra công viên Lê Văn Tám ngồi học bài rồi mệt quá, ngủ thiếp. Khoanh nem chua mang
theo, định bụng là nếu chú H cho ở nhờ thì đem tặng, nhưng ổng đuổi đi nên thôi, nửa đêm đói
qua tỉnh giấc lấy lột ngồi ăn một mình. Ánh đèn vàng heo hắt và cơn mưa tầm tả của Sài gòn

tháng 7, lạnh cóng...
Hôm sau lên lấy số báo danh rồi thi môn Toán vào buổi chiều. Hết giờ thi, mình theo đứa bạn
mới quen trong phòng thi về nhà nó tắm rửa, rồi qua nhà chị G, nói chuyện thi cử với Th, chị G
mời ăn cơm nhưng ngại không dám ăn nhiều, chỉ ăn 1 chén. Xong cái lấy xe đạp đi, định qua
công viên ngủ tiếp nhưng chị đoán được hay sao ấy, nên mới nói thôi đi đâu, ở lại đây rồi mai
đi thi cho tốt. Lòng tốt của Th và gia đình chị G, mình thật sự mang ơn suốt đời, không biết nói
sao nên lời nữa. Bữa thi cuối, mưa kinh khủng là mưa, ra khỏi điểm thi trường Lê Quý Đôn,
nhìn các bạn khác có cha có mẹ đi theo tíu tít hỏi han đề thi khó hay dễ vậy con, thấy nước
chảy dài trên má, không biết nước mắt hay nước mưa nữa. Rồi tất tả quảy ba lô chạy ra bến xe
miền Đông để kịp chuyến xe về quê.
Rồi con cũng có tất cả, má à, hơn cả những gì mà ba má kỳ vọng. Cạnh tranh với dân thành phố
- hồi đó là tất cả những gì mà ba má có thể nghĩ ra - nay đã không còn phù hợp nữa. Cái mà tụi
con đang cạnh tranh là những Peter, Mary, Zhu Bin...trong một thế giới phẳng như thế này.
Những con đường cao tốc, những tòa nhà xa hoa, những buổi tiệc ở khách sạn năm sao với đủ
loại sơn hào hải vị nhưng làm sao có thể sánh được với con đường làng quanh co, lũy tre xanh
đầy gió và mùi kiệu thơm nồng của quê ngoại. Nơi một thời con đã lớn lên.
Con nhớ.
(Giáp Tết 2008)
 


Đời cua, đời cáy....
Khi còn hạc ở HBS, có lần giáo sư đặt câu hỏi, theo bạn, doanh nhân là ai. Rất nhiều quan niệm
khác nhau được đưa ra, vì lớp hạc là 1 hợp chủng quốc, đến từ nhiều nền văn hóa. Sau đó thì
thầy mới đưa ra quan niệm của thầy, cũng như của các giáo sư trong trường, thành 1 quan
điểm hay còn gọi là trường phái Harvard về doanh nhân. Nôm na là doanh nhân là người lãnh
đạo, có thể làm chủ hay không phải làm chủ, nhưng phải là lãnh đạo doanh nghiệp h...