VÌ THƯƠNG...
---❊ ❖ ❊--Tác giả: Nhiều tác giả
Nhà xuất bản NXB Văn Hóa Văn Nghệ
Nguồn text: Waka
Đóng gói: @nguyenthanh-cuibap
ebook©vctvegroup

00

T

LỜI TỰA

rong cuộc sống của mỗi con người, cho dù mọi thứ đều đổi thay theo
năm tháng, thì vẫn có một điều vẹn nguyên mãi với thời gian, ấy là gia
đình. Đó là nơi chúng ta cùng nuôi dưỡng tình yêu thương. Và cũng nơi đó,
con cái hạnh phúc khi luôn có cha mẹ bên cạnh để tựa nương, để nhắc nhớ,
để quay về những lúc yếu lòng, mỏi mệt. Tuyển tập Vì thương… ghi lại tâm
tình của những người con khi nghĩ về đấng sinh thành, đồng thời cho thấy
thêm một nét tình cảm thiêng liêng khác được bồi đắp giữa cha mẹ và con
cái: Tình bạn. Vừa là tình thâm, vừa là bạn thân, những người cha, người mẹ
được nhắc đến ở đây không chỉ hy sinh thầm lặng vì con cái như dòng chảy
luân hồi xưa nay mà còn luôn đồng hành, kề vai sát cánh cùng con trên mọi
nẻo đường.
Bởi vì thương, mà cha mẹ luôn cố gắng dành hết cho con mọi điều tốt đẹp
nhất của mình: giữa cơ cực xót xa, người cha đi nguồn để mang về những bao
tời gạo và hạt mít cho cả nhà qua mùa đói kém (Biết đâu nguồn cội? – Bình
Nguyễn); những cuốn sách ấm hơi thị thành cha mang về để con thỏa cơn đói
sách (Từ Thị Trấn đến Thành Phố – Huỳnh Trọng Khang); sẵn sàng hy sinh
tất cả để con gái có thể theo học đến nơi đến chốn vào cái thời mà cả xóm
không ai biết bằng tú tài là gì, và cho đến cả khi nhắm mắt xuôi tay, người
cha lo lắng nhất vẫn là đứa con khờ khạo chưa bao giờ lớn trong mắt mình
(Người cha nóng tính – Minh Cúc)…
Và cũng bởi vì thương, mà ta bắt gặp ở đó những mối duyên thật thi vị,
khi cha mẹ luôn mong muốn trở thành người bạn đồng hành cùng con: tình
“huynh đệ” giữa cha và con trai; sự gắn bó thiết thân giữa mẹ chồng – nàng
dâu; sự đồng cảm, thấu hiểu giữa mẹ và con gái. Bao điều đẹp đẽ ấy được bắt
nguồn từ những chi tiết tưởng như vụn vặt: cha tập lắc vòng để chỉ cho con

gái cách giảm cân, cùng con gái kiếm hình Hoàn Châu Cách Cách dán đầy vở
cho bằng chúng bạn (Bạn lớn – An Nhiên); cha song hành với con gái trong
những thời điểm khủng hoảng – ly dị chồng và làm mẹ đơn thân (“Có chuyện
gì vậy con? Kể bố nghe đi” – Cao Bảo Vy); mẹ và con gái trở thành “đồng
môn” khi cùng đi học ngoại ngữ, cùng thực tập nữ công gia chánh (Hai người
bạn lớn trong đời – Dương Thụy); hay những buổi cuối tuần má con dâu rể
quây quần ở quán cà phê trong hẻm nhỏ theo đúng “luật gia đình”, nói đủ
chuyện xưa nay (Cà phê kho, sáng cuối tuần và chuyện xưa xa của má – Trúc
Thiên)… Những điều nhỏ bé bình dị ấy đã trở thành những kỷ niệm tươi sáng
rạng ngời nhất trong ký ức cuộc đời con.
Không dừng lại ở đó, cũng chính vì thương, vì muốn con được tròn giấc
trong những đêm hè say nồng, được ấm áp hạnh phúc, lóng lánh niềm vui,
cha mẹ đã bỏ lại sau lưng, nén chặt trong lòng mơ ước của chính bản thân
mình. Ước mơ của mẹ khó khăn lắm con mới thấy hiện diện, là khi mẹ hớn
hở như một đứa trẻ giữa vườn hoa, khi mẹ mua được một chiếc bàn tròn
chạm khắc công phu để dành làm chỗ soạn giáo án (Có mẹ, đâu cũng thành
tổ ấm – Đặng Nguyễn Đông Vy),... Thế nên, không chỉ là cha mẹ làm bạn với
con cái, mà chính con cái cũng cần làm bạn với cha mẹ của mình. Con gái sẽ
già đi cùng mẹ, học cách lắng nghe những câu chuyện nhỏ của mẹ như bông
hoa mới nở, tấm ảnh chụp cùng bạn bè (Tảng đá phủ rêu xanh – Tạ Anh
Thư). Hay để mẹ có thời gian làm những điều mình thích, học thêm ngoại
ngữ, đôi khi là đối thoại với mẹ về tuổi già, khi chính mẹ cũng cần “một ai đó
ở bên cạnh động viên khám phá lại bản thân, bình tĩnh xử lý bất trắc, chứ
không phải cần ai đó xuất hiện và cho thật nhiều quà hay tiền…” (Nhìn mẹ –
Khải Đơn).
Bình dị trong từng trang viết, lắng đọng trong từng câu chữ, xúc động
trong từng lời tỏ bày của con cái đối với cha mẹ, Vì thương… – như tên gọi
của nó – mong muốn trở thành nhịp cầu nối những yêu thương vốn gần gũi
thiết thân nhưng khó tỏ bày, để thế hệ trẻ trở về, không chỉ là biết ơn những
hy sinh thầm lặng của mẹ cha, trân quý hơn những phút giây còn được cài

bông hồng đỏ trên ngực áo, mà còn để họ mạnh dạn làm bạn với cha mẹ của
mình, không để cha mẹ cô đơn khi tuổi già đang đến; và cũng từ đó dựng xây
nên những tổ ấm mà nền tảng là tình thương và tình bạn, khi người trẻ một
mai cũng sẽ trở thành mẹ cha của những đứa con thơ.
PHƯƠNG NAM BOOK
Trái tim cha mẹ, quê nhà của con...

AN NHIÊN

01
BẠN LỚN

C

on vẫn nhớ trận đòn hồi con năm tuổi. Ba đập con vì cái tội tới nhà
người ta mà vòi con gấu bông. Đập xong ba dẫn con ra tiệm gấu bông
Hừng Sáng ở đầu đường, mua con gấu to và đẹp gấp mấy lần con gấu kia.
Ngày xưa vàng ba trăm một chỉ, con gấu đã hết hai trăm rưỡi. Rồi con chẳng
bao giờ đòi một món đồ chơi nào của người khác nữa, từ đó về sau. Vì con đã
hiểu tình yêu thương của ba mẹ, sau khi trách phạt con vì thói hư vòi quà,
cũng chính là sẵn lòng làm hết sức có thể, để cho con có được những điều tốt
nhất trong khả năng.
Con rất “ghét” cô giáo dạy lớp 3. Ba rèn con viết chữ nghiêng từ bé. Con
cặm cụi viết thật đẹp. Đi học hè ở trường gần nhà, ai cũng khen chữ con đẹp.
Vậy mà vào lớp 3, cô giáo đe nẹt con: “Em không được viết chữ nghiêng!”.
Con gân cổ cãi: “Nhưng ba con dạy con viết chữ nghiêng mà cô”. “Nhưng ba
em không làm đúng quy định của Sở”. Con khóc lóc ngồi chỉnh lại chữ thẳng.
Rồi hư chữ. Rồi lại tự rèn lại chữ nghiêng. Con rất cố gắng, dù chữ con đã
chẳng thể đẹp như ngày đầu tiên. Lần đó về nhà, ba bảo sau này con đừng cãi
cô nữa vì điều đó khiến cô không vui. Tự nhiên con hơi buồn, con biết ba
cũng buồn, vì ngoài việc bị cô mắng vốn, còn là nỗi mặc cảm tuổi thơ của ba
vì chiến tranh mà chưa được học tới nơi tới chốn nên thua thiệt, không dám
nói lại cô.
Ba bảo uống nước buổi sáng tốt cho sức khỏe. Hồi con còn nhỏ, cứ tầm 4
– 5 giờ sáng, ba dậy giặt đồ là rót một ly nước to mang vào mùng cho con.
Con mắt nhắm mắt mở nốc ực ly nước rồi phè chân ngủ tiếp. Ngủ thêm chốc
nữa là có người kêu dậy đi học. Con vẫn nhớ những buổi sáng mùa đông
lạnh, sau khi mẹ đã khoác vào người con một đống áo ấm chỉn chu, ba sẽ làm

công đoạn cuối là trùm lên đầu con chiếc nón len và chiếc khăn che mặt màu
xanh chuối để gió sớm khỏi tạt vào mặt. Con ngủ gật gà gật gù, đến trường,
ke chảy ướt cả chiếc khăn che mặt, ba lại lục tục tháo cái khăn ra, lắc đầu
ngao ngán: “Cái khăn hôi rình…” rồi dắt con vào lớp. Con vẫn còn nhớ rất
rõ, ngôi trường mẫu giáo có con đường chạy vào, và ba hay đỗ xe phía gần
hồ cá. Năm tháng ấy con đến trường trên chiếc xe máy cà tàng của ba, cấp I,
cấp II rồi cấp III, những ngày nắng ráo riết, ngày mưa không dừng, những
ngày đi học, học thêm, học bớt, học lung tung, ba chở con đi học, rồi đón con
về. Những chỗ học xa nhà là ba đứng chờ con luôn, quen mặt tới độ có bữa
người ta tới hỏi nhờ chở đi vì tưởng xe ôm. Con nhớ năm cấp III bận áo dài,
đi học vào một ngày trời mưa tầm tã. Ba vừa hì hụi tìm cách che chắn cho
con, vừa chở con tới trường. Từ bé đến lớn, ba muốn con vào lớp lúc nào
quần áo cũng phải chỉn chu, sạch sẽ. Nhớ những hôm học mệt, leo lên xe ba,
con thấy yên lòng vô cùng, chỉ muốn dựa vào lưng ba nhắm nghiền mắt ngủ,
nhất là những ngày trời mưa. Lúc học đại học đi dự tiệc có việc con phải mặc
váy, mang giày cao, mẹ không yên tâm nên ba chở con đi. Lần đầu tiên con
ngồi một bên, mà tại ngồi sau lưng ba, dù đường kẹt xe, va quẹt con vẫn thấy
yên tâm quá chừng.
Ngân hàng chỗ ba làm việc bị giải thể vì ông giám đốc tham ô, cả nhà rơi
vào cảnh khó khăn, mẹ buộc phải đi làm xa. Ba bắt đầu chuỗi ngày gà trống
nuôi con. Lớp 5 con đi học bị đánh bầm tay, về nhà ba cũng chỉ cặm cụi dán
Salonpas cho con. Con sốt, ba vụng về nấu cháo, lục tục thức đêm trông.
Cuối tuần hai cha con lại cọc cạch gói ghém đồ đạc lái xe máy đi thăm mẹ.
Tuần nào không đi thăm mẹ thì đi siêu thị. Mà đi siêu thị là ba lại mua cho
con bộ đồ mới. Ba cùng con đi qua những năm tháng vắng mẹ, dẫu có khi
vụng về, nhưng tuyệt đối như một người bạn gần gũi, bình yên. Có thời con
mê Hoàn Châu Cách Cách, kiếm hình sticker đẹp để dán cho bì với chúng
bạn, ba chở con vào tít quận 5, lựa từng cái hình mà dán.
Lại có lần học thêm ở nhà cô giáo, bữa đó nhà cô dọn cơm tối rồi mà ba
vẫn chưa tới đón. Sau ba tới với cả một bịch gấu bông, ba bảo rằng ba tới trễ

vì thấy gấu bông người ta bán rẻ mà đẹp, mua về cho con chơi. Những việc
đồng cảm với niềm vui con trẻ, ba luôn thể hiện mình là người xuất sắc nhất,
điều này duy trì tới thời hai thằng cháu nội, từng món đồ ba mua về, lúc nào
cũng lóng lánh niềm vui.
Lớp 10, tuổi dậy thì làm con béo lên, đi học mặc áo dài suýt đứt nút, con
tự ti trông thấy. Thấy con mặc cảm, ba dạy con lắc vòng giảm cân. Hồi đầu
ba cũng không lắc được. Thế rồi ba tập lắc trước, cái tướng đàn ông cứng đơ
lại gầy gầy làm cái vòng cứ rớt xuống, cứ vậy ba làm mẫu, lắc xong rồi dạy
con lắc. Con lắc vòng mà vẫn không hết mập, vẫn bị bạn bè cười, trêu như
bao gạo mỗi lần đi học. Hết cách, ba bắt con đi đánh cầu, đi tập thể dục. Thế
là 5 giờ sáng hai cha con đi ra công viên đánh cầu, đánh cầu xong ba mua cho
con ly sữa đậu nành, ba nói tại mập mà phải giảm cân “thấy thương”.
Hai mươi tuổi, con tập chạy xe máy. Hai năm ròng rã ba ngồi sau con
chạy không được. Ba cứ hốt hoảng mỗi khi thấy con không vững. Lo lắng
quá khiến con không đủ tự tin, sợ hãi nên tay lái cứ loạng choạng. Đến một
bữa, ba nói con tự tập xe đi, ba không ngồi sau nữa. Con hơi sốc, nhưng rồi
cũng hiểu được ý ba, có những chuyện đã đến lúc con phải tự đối diện với
chính mình mà vượt qua. Hôm nào con tập xong, chạy về, ba lại hỏi: “Có bị
ai chửi không?”. Ba quý xe lắm. Xe nào cũng được ba giữ kỹ, lau chùi tinh
tươm, vết trầy vết xước cũng khiến ba chậc lưỡi. Vậy mà từ hồi con đi xe,
bữa nào bị té, bị va quẹt, bị đụng móp đít xe, con về mếu máo, ba chỉ toàn
hỏi: “Có bị trầy trụa gì không? Người không sao là tốt rồi…”. Hồi xưa ba mẹ
tích góp hoài mới có cái xe, lại cùng ba đi qua mưa nắng, tới khi con biết đi
xe thì ba để lại cho con dùng. Vì là xe số, nên đi làm con cứ cột cái giỏ phía
trước, một bữa nọ thấy ba cứ chọp chẹp nhìn cái xe ra chiều tiếc nuối, ba nói
con cứ để vậy thì nguy hiểm quá, vì lúc đó rộ lên nạn giật giỏ đăng đầy trên
báo chí. Thêm vài hôm nữa, con về nhà đã thấy chiếc xe tay ga bóng loáng
nằm trong nhà, cốp cũng loại to bự nhất để con bỏ đồ. Ba mua cho con đi làm
cho an toàn. Chiếc xe cũ để trong nhà vài bữa chật chội rồi phải bán. Chiếc
xe chở bao nhiêu kỷ niệm ngày thơ ấu trôi về phía xa.

Tuổi cập kê gần tới. Con chỉ toàn thích người ta thương con trước, thương
con nhiều hơn thôi, chứ nghĩ mình chẳng đủ dũng cảm làm điều ngược lại.
Con chảnh chọe y chang bà cô ế chồng mà ba mẹ vẫn hay trêu đùa con ấy.
Nhưng thật ra con luôn phục cách một ai đó dũng cảm yêu thương một người
khác nhiều hơn mình. Từ lúc nào, con luôn và vẫn chờ đợi một người, thật
vững chãi, như cái thế giới từ bé ba tạo ra cho con. An toàn và ấm áp. Cũng
có lúc mệt mỏi khi gặp người này người kia không hợp làm mình phiền lòng,
có lúc con đã nghĩ mình viển vông thật. Vì làm gì có ai như vậy, con là ai mà
có quyền đòi hỏi người khác phải yêu thương mình nhiều hơn như vậy, trừ
khi đó là tình thân, tình thương.
Rồi con cũng tìm được một người khiến con cảm động, sau những năm
tháng đeo đuổi tình yêu với những chàng trai phong trần lãng tử. Bất giác
một hôm thấy ấm lòng về một người sấy tóc cho mình sau cơn mưa, mang
viên thuốc tới cho mình lúc đau ốm, sang đường che chắn cho mình phần xe,
và xuống bếp nấu cho mình bữa cơm nhỏ, lắng nghe mình dù là những phút
xấu xí và điên khùng nhất. Những điều đó gợi lên trong con những năm tháng
ngày bé, như một nốt chạm về trùng với ký ức, con tìm được một mảnh ghép
khiến mình an lòng như được ba yêu thương và bầu bạn ngày thơ bé.
Con gọi người ta là “chồng”, con có người bạn đồng hành mới, rời xa nhà
mình, năm tháng ba mẹ bảo bọc yêu thương chỉ kịp báo hiếu bằng việc nấu
cho ba mẹ vài bữa cơm ngon trước khi con đám cưới.
Những bữa cơm vụng về con tự tìm học, để kịp về làm vợ, làm dâu nhà
người ta. Cũng lại là ba ngồi nhận xét cho con biết bát canh chua chưa vừa
miệng, miếng xoài cắt chưa đẹp, con cá chưa thấm vị. Nhưng bao nhiêu lo
lắng của con, ba gạt tan bằng câu bông đùa: “Khi nào bị đuổi thì về nhà, ba
chịu”. Ba lại ở với mẹ, hai ông bà thui thủi chăm nhau. Một hôm con về
thăm, thấy hai ông bà ngồi nhìn ra cửa sổ, hoàng hôn dịu dàng buông xuống,
cái bóng gầy gầy tự nhiên khiến con rơi nước mắt.
Dẫu bạn đời là người đi cùng con suốt quãng đường còn lại, nhưng hơn
hai mươi năm ấu thơ và khôn lớn, con đã luôn có một người bạn lớn. “Lớn”,

vì đã cho con một hình hài; “Lớn”, vì luôn là nơi vững chãi cho con dựa vào;
“Lớn”, vì chưa bao giờ bỏ mặc con những khi vấp ngã; “Lớn”, vì như một
mái nhà ấm sau cơn mưa bão, là nơi con tìm về; “Lớn”, vì đã cho con một gia
đình yên ấm, để những tháng năm sau này, con mang trong mình những ấm
áp yêu thương thời thơ ấu truyền lại cho gia đình nhỏ của mình. Hơn tất cả,
cám ơn ba vì đã làm bạn cùng con, để con bây giờ cố gắng làm bạn với con
mình, với tất cả chân thành và bao dung.

BÌNH NGUYỄN

02
BIẾT ĐÂU NGUỒN CỘI?

K

hi những cơn mưa miền Nam kéo dài hơn ba ngày, bạn thường mơ
được trở về nhà lúc mười lăm tuổi. Không hiểu vì sao nhưng bạn cứ
muốn trở về khoảng thời gian đó, cái không gian yên bình hay cảm giác nhỏ
dại cứ lẩn quẩn khiến bạn không thôi thương nhớ. Hơn hai mươi năm trôi
qua, mà ký ức vẫn còn y nguyên, tựa như bạn chưa từng rời khỏi làng, chưa
từng sống mười năm lưu lạc vậy. Mà có gì để nhớ?
Bạn nhớ mình đã ngồi nhổ tóc sâu cho ba giữa cánh đồng bàng bạc nước
mùa lụt năm ấy. Nước lớn dần theo những cơn mưa dai dẳng không dứt từ
nhiều ngày qua. Bạn hỏi ba nước ở đâu về nhiều vậy, ba nói nước từ nguồn.
Nguồn là ở đâu? Ba nói xa lắm, con không biết đâu. Nhưng bạn biết chứ, vì
bạn đã từng được nghe kể.
Đó là những năm đầu 1980, quãng thời gian cơ cực mà nhắc lại, má bạn
chỉ buông tiếng thở dài, còn ba trầm ngâm không nói. Năm đó má sinh chị Tư
rồi đưa chị đi bệnh viện biền biệt mấy tháng trời. Chị Tư chết đi sống lại theo
đúng nghĩa đen, đến độ sau này mỗi lần chị Tư dẫn bạn đi chơi trong xóm, ai
gặp cũng bảo chị là “cái con đất chê” – đất chê nên mới không chết. Má đi
nuôi bệnh nên không có thời gian làm công cho hợp tác xã, không làm công
nghĩa là không có lúa, nghĩa là sẽ đói ăn – đơn giản vậy thôi.
Ngày má bồng chị Tư về, nhìn quanh chỉ thấy vài bao lúa dựng ở xó nhà
là má biết một mùa đói giáp hạt dai dẳng sắp đến. Những đêm nằm nghe
tiếng thở dài của má, tiếng khóc của chị Tư, ba cầm lòng không đặng. Ba nói
ba sẽ đi nguồn, má ừ, thì còn biết làm gì hơn?
Ba đi biệt, cái nắng đổ ran rát xuống mặt người, đồng ruộng khô xác cỏ
cháy. Ngôi nhà cuối làng xiêu vẹo, bốn má con đêm nằm nghe tiếng cóc kêu

mà thèm một cơn mưa đến day dứt ruột gan. Chị Hai, chị Ba chờ mưa để ba
về. Má chờ mưa cho đám rau trồng trên đất dự phòng không chết héo. Tháng
Tám, má đưa chị Hai ra đồng tát nước. Nhìn xuống đường cái, chị Hai thấy
bóng một người đàn ông đi dưới đường lộ, vội quẳng cái gàu, băng đồng
chạy xuống. Ba về, mang theo một bao tời vừa gạo vừa hạt mít – thành quả
của gần chục chuyến cõng hàng thuê cho phu vàng ở nguồn. Cực khổ bao
nhiêu ba không nói, chỉ biết năm này qua năm khác, bao tời gạo và hạt mít ấy
đủ để đưa cả nhà qua mùa đói kém, để chờ đợi mùa làm công tiếp theo. Đến
khi bạn lớn lên thì không thấy ba đi nguồn nữa, nhưng với bạn, nguồn vừa xa
vừa gần, vừa cơ cực lại vừa xót xa.
Bạn vào cấp III, “thực tập” xa nhà bằng việc ở trọ ba năm trường tỉnh.
Bạn thi tốt nghiệp cấp III vào đúng dịp mùng 5 tháng Năm. Tết Đoan ngọ ở
quê thường ăn lớn. Thương con gái thi cử ở xa, lo không biết con làm bài thế
nào, sợ con không có gì ăn, ba lặn lội chạy xe mười mấy cây số mang đồ ăn
vào đứng trước cổng trường đợi con. Bạn thi xong bước ra cổng trường, mưa
lất phất bay, thấy dáng ba co ro đứng đó tự khi nào, chỉ hỏi “Con làm bài
được không?” rồi dúi vào tay bạn túi thức ăn được ủ ấm cẩn thận.
Ngày làm hồ sơ thi đại học, bạn hỏi ba con có nên đi học xa không, ba nói
ba chỉ cần con thi đậu rồi sau này ra trường đừng tay lấm chân bùn như ba là
được, còn con thích học đâu thì thi ở đó. Bạn vào đại học năm thứ nhất, ngày
Tết đi tàu về quê, tàu dự định đến ga lúc 3 giờ sáng. Ba nghe giờ con gái về
mà tá hỏa, sợ con một mình ở nhà ga thì nguy hiểm. Nhưng yêu cầu được đi
đón con gái từ lúc nửa đêm không được cả nhà thông qua vì ban đêm, xe
chạy quốc lộ 1 rất nhanh và ẩu, người đàn ông đã qua tuổi năm mươi như ba
làm sao đi cho an toàn. Bạn xuống ga muộn, nhưng cũng mới 5 giờ sáng, trời
còn tối đen và lạnh căm căm, đã thấy ba đứng đợi sẵn. Bốn năm trời như thế,
bạn lớn dần theo những chuyến đi, rồi tốt nghiệp và chọn ở lại hẳn Sài Gòn.
Có hôm gọi điện về, bạn hỏi ba có muốn vào chơi với con một chuyến
không. Từ lâu lắm rồi, ba không còn đi đâu quá 50 cây số khỏi làng nữa.
Nguồn đã ở lại rất xa trong ký ức của ba rồi. Năm tháng đã in hằn trên gương

mặt, mái tóc và cả đôi chân của ba. Mỗi khi về nhà, bạn hay nhìn đôi bàn
chân của những người đàn ông, đàn bà quê. Dường như bao lam lũ cuộc đời
đều gói gọn trong những đường gân guốc ấy. Vết nứt này là của mùa cày cấy
vụ đông năm nay, cái móng bị hư kia là kết quả của những lần băng đồng đi
tìm cá. Bạn nghĩ đến các chuyến đi chơi của những người trẻ như bạn, thấy
cái gốc gác rơm rạ của mình mỗi ngày một hư hao.
Ba tới Sài Gòn vào cái ngày bạn sẽ được mặc áo mũ tốt nghiệp lần thứ hai
– chuyến đi hàng ngàn cây số lần đầu tiên trong đời của ba. Bạn dặn dò kỹ,
sợ ba mang vác nặng rồi cực nhọc cả một hành trình. Tàu đến ga lúc 4 giờ
sáng, nhìn dáng ba co ro đứng đợi, tự dưng bạn ứa nước mắt nhớ những ngày
tàu về Tam Kỳ, hẳn ba cũng đã đứng từ xa nhìn con gái với bao nỗi niềm như
thế. Người cha một thời lên nguồn xuống biển của bạn mới nhỏ bé làm sao
giữa dòng người tất bật. Ba quen sao được phố Sài Gòn náo nhiệt này? Thế
giới của ba là từng con gà, từng đám rau trong vườn nhà, là cả cánh đồng
lộng gió mà ba thuộc đến từng cái hang cua. Thế giới của ba mở mắt là thấy
mặt trời đỏ chót ở đằng đông, thấy nắng trải vàng ươm trên cánh đồng xanh
mướt, đâu như cái phòng trọ mười mấy mét vuông của bạn cả ngày không
chút ánh sáng nào lọt vào được. Ba vào chơi mà như đi tiếp tế, bạn ngồi lọ
mọ gỡ từng miếng giấy ra khỏi mấy chục trứng vịt đồng, mở từng thùng cá,
gà, vịt được cấp đông. Mở đến đâu bạn thấy thương đến đó, cả gian nhà bếp
ấm cúng của ba má ngoài quê như được bày biện trong căn phòng trọ nhỏ xíu
này của bạn.
Bạn nghỉ làm, dẫn ba đi chơi, đưa ba về lại nơi bạn đã có những tháng
ngày bỡ ngỡ khi chân ướt chân ráo vào đây, đưa ba đi qua những con đường
mà bạn thuộc đến từng chiếc lá. Bạn kể với ba về những kỷ niệm mình từng
có ở cái thành phố nhộn nhịp mà quá đỗi thân yêu này, cùng ba đi ăn lại quán
cơm mà ngày xưa mỗi lần thi cử lười nấu bạn lại ra đó. Ngã tư này là nơi bạn
bị tông xe lần đầu tiên, cây cầu này là nơi bạn bị giựt mất cái túi xách trong
bữa đầu đi làm. Bạn kể bằng cái giọng tưng tửng, khiến những kỷ niệm tưởng
chừng như đắng chát trở về đầy hài hước.

Rồi bạn đưa ba đến những nơi mà dù đã ở đây gần chục năm, bạn vẫn
chưa một lần đến. Đi chơi với ba, thấy vẻ háo hức trên gương mặt sạm nắng,
bạn tự hỏi ba còn được bao nhiêu chuyến đi như thế này nữa trong đời. Thấy
ba run run bấm điện thoại gọi về khoe với má, bạn nhớ những ngày đầu tiên
bày cho ba má dùng điện thoại. Ở tuổi gần sáu mươi, ba má bạn bắt đầu học
những cái đầu tiên xa lạ. Máy móc cứ mỗi ngày một tân tiến, thì việc học
cách tiếp nhận nó càng ngày càng khó hơn. Cái ngón tay gồ ghề của ba má
đâu dễ nghe lời để bấm đúng cái phím cần bấm trên chiếc điện thoại nhỏ như
lòng bàn tay. Rồi đôi mắt kèm nhèm nữa, làm sao để nhìn thấy đúng tên
người cần gọi? Gọi chị Hai về lấy rau mà bấm nhầm qua tên chị Ba là chuyện
bình thường. Nhắn anh Năm mua món đồ gì đó về gấp mà gửi nhầm qua cho
bạn đang ở xa cả ngàn cây số cũng không có gì lạ luôn. Những lần nhầm nhọt
ấy trở thành chuyện cười đùa của mấy chị em mỗi khi tụ họp. Còn ngay lúc
này đây, bạn nhìn thấy ba khoe với má rằng ba đã được dự lễ tốt nghiệp của
con gái, được đội cái mũ tốt nghiệp của con, được thấy cái bàn ăn quay tròn
quanh chỗ ngồi trong nhà hàng, thấy cái cây to đến mấy người ôm trong Thảo
Cầm Viên, được uống ly cà phê đắt bằng mấy chục ký lúa, bạn rưng rưng
cảm động. Bạn muốn ở lại thành phố này vì nhiều lý do, và một trong số đó
là cho ba má bạn những chuyến đi chơi xa trong đời. Nhưng bạn cố gắng bao
nhiêu thì mới kịp được với thời gian? Tuổi già của ba má đã đến ngay sau
lưng, mỗi bước đi là thêm một chút xa cách.
Tàu rời ga lúc 7 giờ tối, đêm nay ba bạn sẽ ngủ trên tàu để ngày mai về
với má, với đám con cháu ở nhà. Thế giới của ba lại bé nhỏ như trong lòng
bàn tay, mở mắt là thấy được sự yên bình. Mỗi buổi sáng, ba đi thăm ruộng
và trở về thật sớm, mang mùi hương cây cỏ trở về trong từng vạt áo. Còn bạn,
đứa con gái xa nhà, cũng chăm chỉ cày cuốc trên cánh đồng chữ nghĩa của
mình, vì một mùa thu hoạch có sự hiện diện đủ đầy của các bậc sinh thành.
Cánh đồng của bạn sẽ ngát xanh thôi, vì đã ắp đầy hy vọng.
Bạn chạy xe về lại căn phòng trọ, nghe ai đó ngân nga, “Cây có rừng bầy
chim làm tổ, sông có nguồn từ suối chảy ra”…

CAO BẢO VY

03
“CÓ CHUYỆN GÌ VẬY CON? KỂ BỐ NGHE ĐI”

M

ột buổi sáng cách nay đã nhiều năm, khi đang trong giờ làm việc, tôi
trốn lên tầng thượng của tòa nhà, vừa gọi cho bố vừa khóc. Nghe
giọng tôi tức tưởi trong điện thoại, bố hỏi: “Có chuyện gì vậy con? Kể bố
nghe đi”. Như chỉ cần chờ có vậy, tôi khóc như mưa trong điện thoại, chỉ ước
sao có cánh mà bay đi gặp bố ngay tức khắc. Đó là một trong những giai
đoạn khủng hoảng nhất của cuộc đời tôi: những ngày chuẩn bị ly hôn.
Mãi đến sau này, khi đã hơn bốn năm trôi qua rồi, mỗi khi ngồi nghĩ vẩn
vơ một mình và ước có ai đó lắng nghe mình, tôi vẫn nhớ như in câu nói dịu
dàng của bố khi ấy: “Có chuyện gì vậy con? Kể bố nghe đi”. Và chỉ cần nhớ
lại câu nói ấy trong tâm tưởng, tôi tự dưng thấy lòng mình bình yên hẳn, biết
rằng mình luôn có một nơi chốn để đi về, luôn có bố ở bên cạnh để nghe tôi
khóc bù lu bù loa như một đứa trẻ, luôn có một người sẵn lòng lắng nghe tôi
và giúp tôi, dẫu cả thế giới này có sụp đổ. Mà bạn biết không, tôi đã ba mươi
lăm tuổi rồi đó, vẫn lúc nào cũng chỉ chực chờ chạy về ngôi nhà của tuổi ấu
thơ nằm trong khu người Hoa ở Sài Gòn, để kể cho bố nghe tôi đang cảm
thấy như thế nào, về cuộc đời mình, về con mình, về người yêu mình và ti tỉ
những chuyện khác.
Bố tôi sinh ngày 15/06, cung Song Tử. Không biết bạn có tin cung Hoàng
đạo không nhưng tôi cảm thấy nó đúng một phần. Những người thuộc cung
Song Tử là những người ham hiểu biết, thích đọc, thích xem, thích tìm hiểu
về mọi thứ và có khả năng nói chuyện rất thuyết phục. Về khía cạnh này, bố
tôi là một Song Tử điển hình. Ông gần như biết hết về mọi thứ, từ sức khỏe,
giáo dục, chính trị… đến những chuyện ít vĩ mô hơn như chương trình
khuyến mãi của siêu thị gần nhà. Nói chuyện với bố rất thích vì tôi hỏi gì bố

cũng biết, tôi nói gì bố cũng tám chuyện chung được. Khuyết điểm duy nhất
trong tính cách này của bố là nó khiến tôi… lười. Thỉnh thoảng đọc ở đâu đó
có gì đó không hiểu, thay vì hỏi bác Google để tự mình nghiên cứu, tôi lại
hay tặc lưỡi: “Để đó, bữa nào về hỏi bố”. Và cả chục cái “để đó” ấy được tôi
gom lại để hỏi bố hết một lần vào cuối tuần. Và bố, lúc nào cũng vậy, luôn
vui vẻ và nhẫn nại trả lời bằng hết, tôi chưa hiểu thì sẽ lại giảng giải thêm,
chẳng bao giờ thấy bố cáu gắt hay bực mình vì tôi hỏi nhiều quá, mà toàn hỏi
những câu ngớ ngẩn.
Tôi có thói quen “làm phiền” bố từ những ngày còn bé. Tôi dốt toán nên
bố dạy tôi học toán rất vất vả. Tôi đi học làm lớp trưởng nên hay bị bạn
“khủng bố” tinh thần, kiểu như chúng hay hăm dọa tôi nếu mách cô chuyện
gì thì sẽ bị chặn đường mà đánh. Có những đứa trẻ – ngay cả những đứa trẻ
bây giờ có khuynh hướng gần gũi với bố mẹ hơn thế hệ trước, chẳng bao giờ
dám kể bố mẹ nghe những chuyện ấy. Nhưng tôi lại thuộc dạng có chuyện gì
cũng sẽ đi mách bố. Và bố sẽ đứng ra giúp tôi giải quyết, bằng hết. Tôi bị bạn
hăm dọa đánh, bố sẽ đi nói chuyện với cô. Tôi bị bạn ăn cắp tiền, bố sẽ dạy
tôi giữ tiền cẩn thận và không chơi với những đứa trẻ có thói quen táy máy.
Tôi gây nhau với bạn, bố sẽ nghe và nói tôi sai ở đâu, bạn sai ở đâu. Chuyện
duy nhất bố không thể thỏa hiệp là tôi có bạn trai quá sớm. Lớp 7 tôi đã bắt
đầu hẹn hò và chuyện hẹn hò ở những năm tháng đi học là chuyện duy nhất
tôi không thể chia sẻ với bố. Còn lại, những chuyện lớn bé, ngóc ngách, tủn
mủn… của những năm tháng tuổi thơ tôi đều in dấu hình bóng của bố –
không chỉ như một người cha mà còn như một người bạn thân vong niên.
Ngày còn bé, có khoảng thời gian tôi bị các anh chị em họ trong nhà tẩy
chay vì không thể giữ bí mật. Cứ hễ cả hội có chuyện gì thậm thụt với nhau là
y như rằng bố tôi biết hết. Các anh chị nhanh chóng tìm ra tôi là “thủ phạm”
và dọa sẽ không kể chuyện gì cho tôi nghe nữa, nếu tôi cứ tiếp tục đi kể cho
bố nghe như thế. Sau đó, mọi người rất hài lòng vì bố tôi có vẻ như không
còn biết gì về chuyện của bọn trẻ con nữa nhưng thực tế thì tôi vẫn kể, bố vẫn
biết và bố con tôi cùng giả vờ như tôi không hề nói gì cả. Bố con tôi đã cùng

“hợp tác chiến thuật” tốt như thế đấy. Đến giờ, khi nhắc lại chuyện cũ, mọi
người vẫn trêu tôi là: “Có chuyện gì đừng kể Bảo Vy nghe, nó sẽ đi kể hết
cho dượng Bảy”. Chẳng hiểu sao tôi có thể “tai tiếng” đến mức ấy nhưng quả
thật là tôi gần như không giấu bố bất cứ chuyện gì. Tôi thích ngồi ăn cơm với
bố, xem tivi với bố nhưng chẳng mấy khi xem, mà thường chỉ toàn kể
chuyện. Ngày xưa kể chuyện trường, chuyện lớp. Nay kể chuyện đi làm,
chuyện con gái tôi. Bố cũng kể tôi nghe chuyện ở nơi bố làm, chuyện hàng
xóm, chuyện người thân trong gia đình, chuyện hôm nay bố đọc báo thấy tin
gì hay, chuyện bố tìm được cái gameshow mới vui lắm trên truyền hình tên là
“Nhanh như chớp”… Hạnh phúc của tôi nhiều khi chỉ đơn giản vậy thôi, ngồi
xúm xít cạnh bố vào một tối cuối tuần, vừa ăn trái cây mẹ gọt vừa tám đủ
chuyện trên trời dưới đất, như những người bạn thân.
Tôi từng đọc đâu đó rằng giao tiếp là cách kết nối quan trọng nhất giữa
người và người. Tình cảm giữa người và người, bất kể trong mối quan hệ
nào, sẽ được bồi đắp thông qua những cuộc trò chuyện.
Càng trò chuyện sẽ càng hiểu nhau và càng thương nhau hơn. Và tôi cũng
biết rằng không phải ai cũng may mắn như mình, có thể trò chuyện với bố
mẹ. Tôi không trò chuyện với mẹ nhiều bằng bố, cũng không hay kiếm mẹ để
khóc lóc mè nheo, nhưng tôi vẫn hay nói chuyện với bà, ở xa thì sẽ gọi điện
mỗi ngày. Đôi khi, tôi kể chuyện cho bố nghe thì bố cũng sẽ kể cho mẹ nghe
và ngược lại. Sợi dây tình cảm của gia đình tôi khăng khít qua những cuộc trò
chuyện như thế. Khi tôi kể điều này cho bạn bè mình nghe, họ đều rất ngạc
nhiên. Phần lớn những người bạn ở lứa tuổi của tôi không nói chuyện nhiều
với bố mẹ, ngay cả khi họ ở chung một nhà.
Tôi có hai cô bạn hoàn cảnh khá giống nhau. Một cô đã lấy chồng, một cô
còn độc thân, cả hai đều mất bố sớm, đang sống chung với mẹ và đều không
trò chuyện với mẹ được quá 15 phút mỗi ngày. Một cô thì nói chuyện được
dăm câu là gây, cô từng tâm sự với tôi rằng cô và mẹ quá khác nhau và một
trong những điều nuối tiếc lớn nhất đời cô là cô không nhịn được mẹ để đừng
gây nhau nữa. Cô kia cũng trong tình cảnh tương tự nhưng thường giải quyết

bằng cách “lánh nạn”, thỉnh thoảng lại chạy qua nhà tôi ngủ vì “Mẹ la quá,
chịu không nổi”. Hôm trước, nhân Ngày của Mẹ, tôi có tham gia làm khách
mời trong một buổi tọa đàm về việc kết nối với mẹ. Buổi tọa đàm ngắn thôi,
chỉ diễn ra trong một buổi sáng nhưng có rất nhiều câu chuyện buồn vì cha
mẹ và con không thể nói chuyện với nhau. Có người vừa chia sẻ vừa khóc, có
người mang cả mẹ đến tham gia rồi hai mẹ con ôm nhau khóc. Họ yêu
thương nhau, quan tâm nhau nhưng bởi vì không trò chuyện được nên không
hiểu nhau và cảm thấy bế tắc trong mối quan hệ thiêng liêng nhất của mình.
Tôi không giúp được gì nhiều cho hai cô bạn mình, cũng như tôi không
thể đưa ra lời khuyên nào trong buổi tọa đàm ấy. Tôi không có nhiều kinh
nghiệm trong việc vượt qua khoảng cách giữa cha mẹ và con. Kinh nghiệm
duy nhất mà tôi có là trò chuyện, trò chuyện và trò chuyện. Tôi ở xa bố mẹ
nên ngày nào tôi cũng gọi điện cho ông bà hoặc ông bà gọi điện cho tôi.
Chúng tôi chẳng nói gì nhiều, chỉ là hôm nay làm gì, ăn gì, có gì vui… Ngày
xưa thì gọi điện nghe tiếng, ngày nay thì gọi điện nhìn hình bằng Viber hoặc
Facetime. Bố mẹ tôi cũng khá tân tiến, ông bà có cả Facebook nên chúng tôi
làm gì, trải qua một ngày như thế nào… đều biết tường tận lẫn nhau, nhờ vào
công nghệ. Thỉnh thoảng, tôi lại mè nheo mẹ vì bà không comment (bình
luận) khen tôi đẹp và thế là ngày hôm sau Facebook của tôi tràn ngập
Notification (thông báo) từ bà. Bà kiên nhẫn ngồi khen từng tấm hình một
của tôi, để cho tôi vui. Và tôi cũng vào Facebook của bà, ngồi khen lại từng
tấm hình như thế, y như hai mẹ con nhà quạ trong câu chuyện ngụ ngôn mà
mẹ vẫn hay kể cho tôi nghe hồi còn nhỏ.
Tôi là một đứa ưa bày trò nên dịp lễ, Tết nào cũng quà, hoa, thiệp… gửi
về cho bố mẹ. Tôi thích tặng quà và thích mang lại bất ngờ cho người khác,
đặc biệt là những người tôi yêu thương. Thỉnh thoảng, tôi lại còn tô màu
postcard (bưu thiếp), nắn nót ghi lời chúc, rồi gửi bưu điện đến nhà bố mẹ.
Tôi hay tạo bất ngờ cho người yêu hay bạn bè thế nào, thì tôi cũng làm y thế
ấy cho bố mẹ mình. Nhiều người hay nghĩ rằng bố mẹ lớn tuổi, lại là những
người của thế hệ xưa, nên sẽ không thích những trò trẻ con ấy và họ chẳng

bao giờ làm. Tôi cũng không chắc bố mẹ tôi có thích không, tôi chỉ đơn giản
nghĩ rằng nếu tôi có thể gửi hoa mừng sinh nhật bạn, gửi thiệp qua đường
bưu điện cho người yêu, thì tại sao tôi không thể làm điều đó với bố mẹ
mình? Nếu muốn rút ngắn khoảng cách thế hệ và giảm bớt khác biệt, phải
chăng chúng ta nên bắt đầu bằng việc quên đi rằng bố mẹ chúng ta hơn chúng
ta bao nhiêu tuổi mà thay bằng việc cư xử với bố mẹ đầy yêu thương và thân
thiện như những người bạn lớn của đời nhau?
Cũng cần nói thêm rằng, không phải lúc nào tôi cũng có thể trò chuyện
được với bố mẹ mình. Có hai bước ngoặt lớn trong đời mà bố mẹ từng không
ủng hộ tôi và tôi đã rất khó khăn để thuyết phục ông bà. Một lần là năm tôi
hai mươi hai tuổi, vừa tốt nghiệp trường Đại học Ngân hàng nhưng lại muốn
theo nghề p...